Liderėt dhe revolucionarėt:

Barack Obama

BARACK OBAMA. Senatori ende i ri dhe me mendime tė guximshme i SHBA e bėn vrapin e tij drejt historisė.

Qė prej momentit tė parė tė tij nė qendėr tė vėmendjes kombėtare – fjalimi i tij nė Kuvendin Kombėtar Demokratik nė vitin 2004 – Barack Obama ia ka bashkangjitur vetes nocionin e guximit. Atė natė ai foli pėr “guximin e shpresės”, njė frazė kjo e marrė nga ministri i Trinity United Church of Christ nė Chicago. Ai e pėrdori kėtė frazė si titull tė librit tė tij tė dytė, bestseller pėr njė nanosekondė tė shitjes. Dhe, natyrisht, se ėshtė e guximshme nga njė senator me dy vite nė shėrbim, nga prindėr tė racave tė pėrizera, me emrin e mesėm Hussein, qė tė sfidojė njėrin nga politikanėt mė tė njohur dhe mė tė financuar, Hillary Clinton. Shpejtėsia e kandidimit tė tij, nė sondazhe dhe nė sasi tė parave, ka qenė jashtėzakonisht e guximshme.

Ai ėshtė njė folės i dashur, toni i tij ėshtė mė shumė kontravers sesa oratorik. Ai i ofron pak publikut qė pret retorikė tė mishit tė kuq, disa janė edhe tė befasuar, dhe tė dėshpėruar nga menēuria e tij kėmbėngulėse. Nė mes tė Prillit, Obama 45 vjeē, mbajti njė fjalim tė gjatė nė lidhje me politikėn e jashtme ku befasisht harxhoi shumė pak kohė pėr Irakun. Pėrkundėr kėsaj, ai fliste pėr parimet kryesore: pėr aleancat dhe pėr altruizmin nė politikėn amerikane.

Por pikėrisht ky ėshtė basti i senatorit, nė kohėn e partizanėve tė prishur, pas gjashtė viteve presidenciale tė dedikuara pėr kundėrshtarėt e brendshėm dhe aleatėt e jashtėm, njė kandidim i Obamas do tė prosperonte duke ofruar tė kundėrtėn e kėsaj: flagrante, kėrkim tė konsesusit tė menduar mirė. Qė ėshtė mjaft e guximshme, me tė vėrtetė. (Joe Klein)

Codoleezza Rice

CONDOLEEZZA RICE. Duke e takuar botėn me kurajo dhe elegancė.

Condoleezza Rice e din kush ėshtė dhe e mban mend prej kah ka ardhur. Posa ishte zgjedhur Sekretare e Shtetit, ajo e solli Sekretarin e Jashtėm Britanik, Jack Straw, nė shtetin e e saj nė Alabama. Ajo e dėrgoi atė nė Kishėn Baptiste nė Birmingham, ku katėr vajza tė vogla ishin vrarė nga njė akt i terrorit racist. Ajo e dėrgoi atė nė Institutin e tė Drejtės Civile. Dhe e dėrgoi atė qė tė pėrcjell shėrbimet e kishės ku babai i saj kishte shėrbyer si pastor gjatė viteve tė turbullta tė ‘60ta.

Si fėmi, Condi e ka provuar personalisht se si ėshtė tė jesh qytetar dhe tė tė mohohen tė drejtat pėr shkak tė ngjyrės sė lėkurės. Kur njėra nga heroinat e saj vdiq, Rosa Parks, Condi ishte nė rendin e parė tė funeralit, duke i bėrė homazhe gruas e cila u ul nė ulėse tė autobusit ashtu qė tė gjithė amerikanėt mund tė meritojnė njė ulėse nė tavolinė. Si Sekretare e Shtetit, Rice, 52 vjeēare, ka komunikuar me botėn vazhdimisht se edhe pse SHBA ėshtė vend madhėshtor, nuk ėshtė perfekt. Derisa unė dhe ajo nuk pajtohemi politikisht, unė e admiroj mjeshtėrinė, trimėrinė si dhe vlerat e saja. Ajo e ka balancuar karrierėn e saj aktive me devotshmėri ndaj familjes, shokėve dhe komunitetit. Dhe gjen kohė pėr tė mbetur nė kontakt me rrėnjėt e saj jugor. (Donna Brazile)

Raul Castro

RAUL CASTRO. Trashėgimtari qė mund ta ndėrroj Kubėn.

Kuba pa Fidelin e paimitueshėm? Kjo ka qenė e pakuptueshme dhe e paimagjiueshme pėr 10 presidentė amerikanė dhe pėr gjenerata qė kanė kaluar nė krekosjet e tija anti-‘yanqui’. Por me shėndetin e tij nė pikėpyetje, vėllau i tij mė i ri, Rauli, njeriu qė e mban rekordin botėror qė ka qėndruar si Ministėr i Mbrojtjes, ka konsoliduar menēur pohimet e tija. Ai mund tė jetė figurė po aq historike sa edhe Fideli – mirėpo, ajo do tė jetė nė rrugėn qė e dėrgon Kubėn larg gabimeve tragjike tė vėllaut tė madh.

Pėrveē sė ėshtė adhurues i patundshėm i Stalinit, ai ėshtė edhe aleat i Kremlinit. Mirėpo, ai ka dėshirė tė hyjė nė bisedime me SHBA pasi i duhet ta rimėkėmbė ekonominė, tė angazhojė rininė e pakėnaqur dhe tė modernizojė sistemin e diskredituar komunist. (Brian Latell)

Angela Merkel

ANGELA MERKEL. Si e gjeti Gjermania gruan e hekurt tė saj.

Nė vitin 1989 Angela Merkel punonte si hulumtuese nė fizikė nė Institutin e Kimisė Fizike, nė Akademinė e Shkencave tė Gjermanisė Lindore nė Berlinin Lindor. Ajo kurrė nuk ka marrė pjesė nė aktivitete politike. Pastaj muri i Berlinit u rrėzua dhe Angela Merkel iu bashku radhėve tė CDUs nė Gjermaninė Lindore. Nė vitin 2000 u zgjodh kryetare e CDU, ndėrsa nė 2005 u bė kancelare.

Stili i lidershipit tė Merkelit ėshtė arti i pėrmbushjes sė qėllimeve tė mėdha, duke e akumuluar nuancėn. Mendon, por edhe kėmbėngul drejt qėllimeve tė saja. Nė politikėn e jashtme ajo ka arritur qė tė balancojė marrėdhėniet e ngushta me SHBA dhe kooperimin e nevojshėm me Rusinė. Nė zyren rrotulluese t’Uninoit Europian, ajo ka dhėnė njė impuls nė integrimin europian. Mendoj se Merkel, 52 vjeēare, do t’i shtyej reformat deri nė pikėn e paevitueshme, duke e zbutur pėrcaktimin e saj nga modestia dhe aura e kompetencave. Nėse kjo ndodh, Merkel, do tė bėhet ekuivalenti gjerman i Lady Margaret Thatcher – me stil tjetėr dhe rezultate tė krahasueshme. (Henry Kissinger)

LIDERĖT DHE REVOLUCIONARĖT TJERĖ:

Mbreti Abdullah bin Abdul Aziz al-Saud

Arkipeshkvi Peter Akinola

Omar Hassan al-Bashir

Papa Benedikti XVI
Osama bin Laden

Michael Bloomberg

Hillary Clinton

Mbretėresha Elizabeth II

Sonia Gandhi

Hu Jintao

Ayatullah Ali Khamenei

Liu Qi

Tzipi Livni

Nancy Pelosi

Gjenerali David Petraeus

John Roberts dhe
Arnold Schwarzenegger

Heronjtė dhe pionierėt:

Thierry Henry

THIERRY HENRY. Natyrisht, ai ėshtė futbollist i madh. Por ylli franēez dėshiron ta ndryshojė botėn.

Rapiditeti. Kjo ėshtė gjėja e parė qė mė bie ndėrmend kur e shikoj bashkėkombasin tim dhe shokun Thierry Henry nė fushė. I shpejtė. E dua kur e shikoj se si e merr topin dhe i rrėzon mbrojtėsit kundėrshtar qė e ndjekin pėr t’ia marrė topin. Ēdoherė qė e prek topin e dini se do tė bėj diēka tė trentė – ndoshta diēka qė se keni parė kurrė.

Por ai ėshtė diēka mė shumė se njė futbollit i madh. Ai dėshiron ta ndryshojė botėn. Nuk ėshtė sekrete qė futbolli europian po e lufton problemin e racizmit, nė tifozėri dhe nė fushė, dhe asnjėri nuk ka bėrė mė shumė se Henry nė kėtė drejtim. Kur kamerat e kapėn trajneri e reprezentacionit spanjoll duke pėrdorur fjalė raaciste pėr ta pėrshkruar Henrynė nė vitin 2004, ai do tė mund ta humbaste qetėsinė e tij. Mirėpo, Thierry, qė ėshtė gjithmonė i qendrueshėm, rekrutojė bashkėlojtarė dhe e lansoi kampanjėn Stand Up Speak Up, qė mblodhi miliona dollarė dhe njė informim tė pabesueshėm pėr tė luftuar racizmin. Racizmi e mundon atė shuėm, mirėpo ai ka dėshirė qė ta luftojė atė nė mėnyrė profesionale. Natyrisht, racizmi nuk ėshtė zhdukur mirėpo mund ta shihni se ėshtė nė rėnie. Dhe pėr kėtė duhet ta falenderoni Thierrynė.

Kur kam qenė i vogėl, sportisti im mė i dashur ka qenė Michael Jordan, pėr shkak tė vetėbesimit dhe kontrollit perfekt qė e ka pasur nė palestėr. Pastaj fillova ta shikoja Thierrynė duke luajtur futboll, dhe munda ta shoh sigurinė nė sytė e tij. Po provoj ta kopjoj pėrafrimin e tij nė palestrat e basketbollit, dhe mendoj se ēdokush mund tė mėsoj njė mėsim nga Thierry: i madh pėr nga gjakftohtėsia. Mirėpo mos llogaritni se do tė bėheni tė shpejtė si ai. (Tony Parker)

George Clooney

GEORGE CLOONEY. Njeriu qė pėrdor fuqinė e yllit pėr tė ndriēuar krizėn nė Darfur.

Nė fisin tim nė Sierra Leone njė proverbė thotė: “I huaji qė i tregon tregimet tona kur ne nuk mund tė flasim jo vetėm qė na zgjon shpirtin tonė por edhe tregon humanitetin tonė – tė cilėn tė tjerėt dėshirojnė ta harrojnė – dhe ai qė e bėn kėtė bėhet i familjes sonė.” Kur George Clooney shkoi nė Darfur pėr tė ngritur ēėshtjen e njerėzve atje ai u bė pjesė e familjes sonė.

Clooney, 46 vjeēar, morri familjen e tij – babai i tij ėshtė gazetar veteran i televizionit Nick Clooney – me te nė Darfur nė udhėtimin e parė tė tij atje, dhe tė dy e bėn “A Journey to Darfur” emision ky qė pushtoi rrjetin televiziv amerikan. Ky aktor u kthye nė ShBA si avokat i pėrhershėm i ēėshtjes sonė, duke folur nė Washington, lobuar nė Senat dhe duke folur para Kėshillit tė Sigurimit tė Kombeve tė Bashkuara. Fama e tij i dha mundėsinė qė ai tė flas. Por kur ai foli, ishte njė njeri tjetėr, me njė pasion tė pandėrprerė, qė nuk mund tė rijė dhe tė shikojė gjenocidin qė vazhdonte nė Darfur. Neve na duhen mė shumė njerėz si George Clooney dhe babai i tij, njerėz qė kanė dėshirė qė tė punojnė shumė pėr tė treguar pėr vuajtjet e bashkėqenieve tona njerėzore nė tė gjitha anėt e botės. (Ismael Beah)

Roger Federer

ROGER FEDERER. Arti i kėndshėm i top teniserit botėror.

Aspekti mė impresiv i pushtetit tė Roger Federerit nė maje tė botės sė tenisit ėshtė mėnyra se si e mban ai veten si kampion. Kjo ėshtė e pazakonshme. Ai e lė reketin e vet qė tė flet. Ai nuk ka njė numėr trajnerėsh qė tė mikromenaxhojnė ēdo gjė qė bėn ai. Rogeri ka aq shumė talent natyral. Sa herė qė flas me Rogerin e ndjej se ai nuk ka ego nė anėn e tij. Kur flitni me Rogerin ai ju bėn tė ndjeheni tė rėndėsishėm – pa marrė parasysh se a jeni tifozė, rival apo njė plakush si unė.

Njerėzit shpesh mė pyesin nėse Rogeri, 25 vjeēar, ėshtė lojtari mė i mirė i tė gjitha kohėrave. Tė presim deri nė fund tė karrierės sė tij para se tė gjykojmė gjėnė mė tė mirė nė botė. Ai definitivisht duhet tė merr pjesė nė ēdo bisedė. Njė gjė ėshtė e sigurt: ai ėshtė lojtari mė i mirė i epokės sė tij dhe njėri ndėr kampionėt mė tė adhuruar nė planetė. Dikush nė ndėrkohė do tė gugas. E bukura ėshtė, se Rogeri nuk do ta bėj atė. (Rod Laver)

HERONJTĖ DHE PIONIERĖT TJERĖ:

Maher Arar

Wesley Autrey

Tyra Banks

Warren Buffet

Youk Chhang

Tony Dungy

Elizabeth Edwards

Drew Gilpin Faust

Michael J Fox

Timothy Gittins

Garry Kasparov

Amr Khaled

Judith Mackay

Chien-Ming Wang

Oprah Winfrey

Zeng Jinyan

SHKENCTARĖT DHE MENDIMTARĖT:

Paul Allen

Chirs Anderson

Elizabeth Blackburn

Richard Dawkins

Frans de Waal

Al Gore

Monty Jones

John Mather

Douglas Melton

Steven Nissen

Tullis Onstott

Svante Paabo

Lisa Randall

Klaus Schwabb

Kari Stefansson

Alan Stern

Neil deGrasse Tyson

J. Craig Venter

Nora Volkow

ARTISTĖT DHE ZBAVITĖSIT:

Cate Blanchett

Sacha Baron Cohen

Leonardo DiCaprio

Alber Elbaz

America Ferrera

Tina Fey

Simon Fuller

Brian Grazer

John Mayer

David Mitchell

Kate Moss

Youssou N’Dour

Anna Netrebko

Rosie O’Donnell

Brad Pitt

Shonda Rhimes

Nora Roberts

Rick Rubin

Martin Scorsese

Justin Timberlake

Kara Walker

Brian Williams

NDĖRTUESIT DHE TITANĖT:

Bernard Arnault

Richard Branson

Rhonda Byrne

Steven Cohen

Clara Furse

Ho Ching

Chad Hurley dhe Steven Chen

Steve Jobs

Ken Lewis

Erik Lie

Pony Ma

Lakshmi Mittal

Shigeru Miyamoto

Michael Moritz

Indra Nooyi

Cyril Ramaphosa

Philip Rosedale

Stephen Schwarzman

Katsuaki Watanabe